Bí ẩn căn cứ ngầm Dulce: Liệu có liên kết với Area 51?

Không có bằng chứng kiểm chứng được nào cho thấy dưới thị trấn Dulce, bang New Mexico, tồn tại một căn cứ ngầm của người ngoài hành tinh, và càng không có tài liệu nào nối nơi này với Area 51 bằng đường hầm hay "mạng lưới căn cứ" như người ta vẫn kể. Thứ có thật là một chuỗi sự kiện khá kỳ lạ: một doanh nhân bị cuốn vào chiến dịch đánh lạc hướng của tình báo không quân, vài bài diễn thuyết gây sốc vào thập niên 1990 và một làn sóng bò bị cắt xẻo ở vùng nông thôn. Bài này tách từng lớp của truyền thuyết Dulce ra để bạn thấy nó được dựng lên như thế nào.

Dulce là nơi nào trên bản đồ?

Dulce là một thị trấn nhỏ ở phía bắc New Mexico, gần biên giới bang Colorado, và là trung tâm hành chính của Khu tự trị Jicarilla Apache. Phía sau thị trấn là Archuleta Mesa, một khối cao nguyên đá có rừng thông, chính là nơi truyền thuyết đặt "căn cứ" bảy tầng ngầm dưới lòng đất. Khu vực này cách Groom Lake ở Nevada, nơi đặt Area 51, hàng trăm cây số đường chim bay, và ở giữa là cả một vùng sa mạc, núi đá và cao nguyên Colorado.

Điều đáng nói là đây là đất của người Jicarilla Apache, một cộng đồng có chính quyền riêng. Rất nhiều câu chuyện về "căn cứ Dulce" được kể như thể vùng đất này trống không, trong khi thực tế có người sống, chăn nuôi, đi làm và đi học ở đó mỗi ngày.

Paul Bennewitz và những tín hiệu "từ người ngoài hành tinh"

Hạt mầm của truyền thuyết Dulce là Paul Bennewitz, một doanh nhân làm thiết bị điện tử ở Albuquerque. Cuối thập niên 1970, ông tin rằng mình bắt được tín hiệu vô tuyến lạ và thấy ánh sáng bất thường gần căn cứ không quân Kirtland. Bennewitz dần đi đến kết luận rằng có người ngoài hành tinh đang hoạt động trong vùng và có một căn cứ dưới Archuleta Mesa.

Điều khiến câu chuyện rẽ hướng là phản ứng của Văn phòng Điều tra Đặc biệt Không quân (AFOSI). Theo các tư liệu và lời kể được tổng hợp trong cuốn Project Beta của nhà báo Greg Bishop, những gì Bennewitz quan sát thực chất có thể liên quan tới hoạt động quân sự nhạy cảm ở Kirtland. Thay vì giải thích, một số nhân viên tình báo, trong đó nổi tiếng nhất là Richard Doty, được cho là đã cung cấp thêm "tài liệu" giả để củng cố niềm tin của ông, nhằm dẫn sự chú ý ra xa khỏi các dự án thật. Bennewitz chịu áp lực tinh thần nặng nề trong những năm sau đó.

Đây là chi tiết quan trọng nhất để hiểu Dulce: phần lõi của truyền thuyết không đến từ một người lính đào tẩu mà đến từ một chiến dịch thông tin sai lệch nhắm vào một cá nhân. Khi tin đồn đã được "cấy" vào cộng đồng UFO, nó tự lan mà không cần ai tiếp sức.

Những câu chuyện được thêm vào sau này

"Tài liệu Dulce" và Thomas Castello

Từ cuối thập niên 1980, trên các bản tin và diễn đàn UFO xuất hiện cái gọi là "Dulce Papers", kèm lời kể của một người tự giới thiệu là nhân viên an ninh tên Thomas Castello. Nội dung mô tả các tầng ngầm, phòng thí nghiệm lai tạo và cả một "cuộc chiến Dulce" giữa lính Mỹ và sinh vật lạ. Không có hồ sơ nào xác nhận Castello từng tồn tại với lý lịch như lời kể, và bản thân tài liệu chỉ là chữ đánh máy, ảnh mờ và hình vẽ không có nguồn gốc.

Phil Schneider và các bài diễn thuyết thập niên 1990

Phil Schneider tự nhận là kỹ sư địa chất từng tham gia xây căn cứ ngầm và sống sót sau cuộc đụng độ với người ngoài hành tinh ở Dulce. Các video diễn thuyết của ông vẫn được chia sẻ rộng rãi. Tuy vậy, những gì ông kể không đi kèm giấy tờ công tác, ảnh hiện trường hay nhân chứng độc lập. Ông qua đời năm 1996 và cái chết này lại trở thành chất liệu cho thuyết âm mưu, vòng lặp quen thuộc khiến truyền thuyết càng khó kiểm chứng.

Bò bị cắt xẻo và Dự án Gasbuggy

Hai mảnh ghép có thật thường được cài vào câu chuyện. Thứ nhất, vùng nông thôn quanh Dulce từng ghi nhận các vụ gia súc chết với vết cắt lạ trong thập niên 1970; nhiều cuộc điều tra sau này nghiêng về giải thích tự nhiên như xác phân hủy và động vật ăn xác. Thứ hai, năm 1967 Mỹ thực hiện Dự án Gasbuggy, kích nổ một thiết bị hạt nhân dưới lòng đất ở khu rừng quốc gia gần Dulce để thử kích thích khai thác khí đốt. Đó là một dự án dân sự thuộc chương trình Plowshare và đã được công khai, nhưng sự hiện diện của "vụ nổ hạt nhân dưới lòng đất" khiến người kể chuyện dễ gắn nó với ý tưởng đào hầm bí mật.

Vì sao Dulce bị nối với Area 51?

Area 51 là căn cứ thật, có thật sự bí mật, và chính quyền Mỹ chỉ chính thức thừa nhận sự tồn tại của nó qua tài liệu CIA giải mật năm 2013. Vì vậy, nó trở thành "cái neo" cho mọi câu chuyện khác. Khi ai đó muốn câu chuyện về Dulce có sức nặng, cách dễ nhất là nói rằng hai nơi được nối với nhau bằng tàu điện ngầm tốc độ cao, cùng thuộc một mạng lưới căn cứ trải khắp miền Tây nước Mỹ.

Ý tưởng "mạng lưới đường hầm" này có vài lý do để hấp dẫn:

• Nó giải thích được vì sao không ai thấy gì trên mặt đất: mọi thứ diễn ra bên dưới.
• Nó kết nối nhiều tin đồn rời rạc, từ Area 51, Dulce đến các căn cứ khác, thành một cốt truyện lớn mạch lạc.
• Nó dựa vào sự thật một phần: quân đội Mỹ đúng là có các công trình ngầm, như trung tâm chỉ huy trong núi Cheyenne ở Colorado.

Thế nhưng việc đào một tuyến hầm dài hàng trăm cây số qua địa hình núi đá đòi hỏi khối lượng đất đá, nhân lực, thiết bị và nguồn điện khổng lồ, kèm theo chuỗi hợp đồng, vận chuyển và nhân chứng mà không thể che giấu hoàn toàn trong nhiều thập kỷ. Ngay cả những dự án vốn rất kín như máy bay do thám U-2 hay A-12 cuối cùng cũng lộ dần qua tài liệu giải mật. Muốn hiểu vì sao căn cứ ở Nevada được giữ kín đến thế, bạn có thể đọc thêm bài phân tích lý do chính phủ Mỹ canh giữ Area 51.

So sánh hai truyền thuyết

Nếu bạn quan tâm đến người đã khiến Area 51 trở thành tâm điểm UFO, bài sự thật về Bob Lazar và chuyện đĩa bay phân tích những điểm kiểm chứng được và chưa được trong lời kể của ông.

Cách đọc một truyền thuyết căn cứ ngầm

Dulce là ví dụ điển hình cho cách một thuyết âm mưu được xây dựng. Khi gặp câu chuyện tương tự, bạn có thể tự đặt vài câu hỏi:

1. Nguồn đầu tiên là ai? Truy ngược lời kể về người đầu tiên nói ra, xem họ có lý lịch kiểm chứng được không.
2. Có tài liệu gốc không? Một bản đánh máy không có số hiệu, không có cơ quan phát hành và không có người ký thì gần như không có giá trị chứng cứ.
3. Câu chuyện có được "vá" mỗi khi bị phản bác? Khi mọi phản bác đều bị giải thích là "che giấu", đó là dấu hiệu của một câu chuyện không thể kiểm chứng.
4. Có sự thật nào bị kéo vào sai ngữ cảnh? Gasbuggy và các vụ bò chết là có thật, nhưng chúng không chứng minh có căn cứ ngoài hành tinh.

Kiểu tư duy này cũng hữu ích khi bạn đọc các tin đồn về thuyết chính phủ Mỹ giấu xác người ngoài hành tinh, vốn thường dùng chung "nhân vật" và lối kể với truyền thuyết Dulce.

Dulce trong văn hóa đại chúng

Dù không có căn cứ, Dulce vẫn có chỗ đứng vững trong văn hóa UFO. Nó xuất hiện trong podcast, trò chơi điện tử, truyện tranh và vô số video "giải mã". Với người viết truyện và làm game, Dulce là bối cảnh lý tưởng: một thị trấn hẻo lánh, một khối núi đá, những tầng hầm không ai thấy và một âm mưu chính phủ. Sức hút của nó nằm ở chỗ mọi chi tiết nghe vừa đủ thật để người ta tò mò.

Với người đọc Việt Nam yêu thích chủ đề này, cách thưởng thức lành mạnh nhất là coi Dulce như một nghiên cứu tình huống về tin đồn: vì sao nó ra đời, ai hưởng lợi, và vì sao hơn bốn mươi năm sau người ta vẫn kể lại. Câu trả lời thường nói nhiều về con người hơn là về người ngoài hành tinh.

Kết luận

Không có căn cứ ngầm nào ở Dulce được chứng minh, và mối "liên kết" với Area 51 là phần được ghép thêm để câu chuyện thêm trọng lượng. Điều có thật lại thú vị không kém: một chiến dịch đánh lạc hướng của tình báo, một người đàn ông bị cuốn vào ảo tưởng, và một cộng đồng mạng biến những mảnh rời rạc thành huyền thoại. Hiểu được cơ chế đó, bạn sẽ đọc các câu chuyện UFO tiếp theo với con mắt tỉnh táo hơn mà vẫn giữ được sự tò mò.