Alien Lava Strain: Tìm hiểu văn hóa thảo mộc của dân phượt sa mạc

"Alien Lava Strain" là tên thương mại của một giống cần sa được bán ở một số nơi tại Mỹ, không phải một loại thảo mộc dân gian hay đặc sản sa mạc như nhiều người lầm tưởng khi thấy cái tên ăn khớp với văn hóa UFO. Với du khách Việt Nam, điều quan trọng nhất cần biết là: dù cần sa được phép sử dụng cho người trưởng thành theo luật bang Nevada, nó vẫn bị cấm theo luật liên bang Mỹ, bị cấm trên đất liên bang nơi phần lớn vùng Rachel tọa lạc, và mang về Việt Nam là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Phần còn lại của bài giới thiệu "văn hóa thảo mộc" thực sự của sa mạc Nevada, những loài cây mà dân phượt có thể ngắm, ngửi và tìm hiểu một cách hợp pháp.

Vì sao cái tên này gây nhầm lẫn?

Các giống cần sa thương mại ở Mỹ thường được đặt tên rất kêu, mượn hình ảnh vũ trụ, người ngoài hành tinh hay núi lửa để thu hút người mua. "Alien" gợi văn hóa UFO, còn "Lava" gợi màu sắc rực rỡ, nên khi đặt cạnh nhau, cái tên dễ được hiểu thành một thứ gì đó gắn với Rachel hay Area 51. Thực tế không có mối liên hệ nào. Tên gọi giống cây cũng không có tiêu chuẩn thống nhất, cùng một cái tên có thể dùng cho sản phẩm khác nhau tùy cửa hàng.

Cũng cần phân biệt với đèn lava trang trí, một món đồ hoàn toàn khác và vô hại. Nếu bạn đến đây vì quan tâm đến món đồ trang trí đó, hãy đọc bài đèn Alien Lava và nguồn gốc biểu tượng Sci-Fi.

Pháp lý: những điều du khách Việt phải biết

Vùng quanh Rachel và Extraterrestrial Highway phần lớn là đất liên bang và sát khu quân sự, nơi luật liên bang được áp dụng nghiêm ngặt. Ngoài ra, sử dụng chất kích thích rồi lái xe là vi phạm luật giao thông ở mọi nơi và đặc biệt nguy hiểm trên những con đường sa mạc dài, vắng, có gia súc thả rông. Lời khuyên đơn giản nhất cho du khách: đừng thử.

Đối với thị thực, các tờ khai xin thị thực và nhập cảnh Mỹ thường có câu hỏi liên quan đến chất cấm. Những rắc rối liên quan đến chất cấm, dù xảy ra ở bang cho phép, có thể ảnh hưởng đến khả năng quay lại Mỹ sau này.

Thảo mộc thật sự của sa mạc Nevada

Sa mạc Great Basin trông khô cằn nhưng có thảm thực vật với mùi hương rất đặc trưng. Đây mới là "văn hóa thảo mộc" mà dân phượt sa mạc thường nhắc đến: mùi của đất, đá và cây bụi sau cơn mưa.

Cây ngải đắng sa mạc (sagebrush)

Cây ngải đắng lớn (big sagebrush) là loài cây bụi màu xanh xám phủ kín các thung lũng ở Nevada, cũng là loài cây biểu tượng của bang. Khi bạn bóp nhẹ lá, mùi thơm hăng dễ chịu tỏa ra. Sau cơn mưa, cả thung lũng ngập mùi hương này, trải nghiệm mà nhiều người đi Extraterrestrial Highway nhớ mãi. Người bản địa vùng Great Basin có truyền thống sử dụng cây này trong đời sống và nghi lễ.

Trà Mormon (Ephedra)

Một loài cây bụi có thân xanh như những que tre nhỏ, không có lá rõ rệt. Người dân miền Tây từng đun nước uống, nên có tên gọi trà Mormon hay trà Brigham. Không nên tự hái và uống: một số loài cùng chi chứa hợp chất ảnh hưởng đến tim mạch và huyết áp, và việc thu hái trên đất công có thể bị hạn chế.

Cây creosote

Phổ biến hơn ở vùng sa mạc Mojave phía nam Nevada, gần Las Vegas. Lá cây tiết ra mùi nhựa đặc trưng, và sau mưa tạo nên "mùi mưa sa mạc" nổi tiếng. Bạn sẽ gặp loài này trên đường từ Las Vegas lên US-93.

Thông pinyon

Ở các sườn núi cao hơn có thông pinyon và bách xù. Hạt thông pinyon là nguồn thực phẩm truyền thống quan trọng của người Shoshone và Paiute. Vào mùa thu, mùi nhựa thông trong không khí lạnh là dấu hiệu bạn đã lên độ cao.

Cây Joshua

Trên đoạn US-93 phía bắc Las Vegas, bạn sẽ thấy những cây Joshua với cành khẳng khiu hình thù kỳ lạ, rất hợp với không khí "hành tinh khác". Đây là loài được bảo vệ, không được chặt hay đào.

Nguyên tắc "thảo mộc" cho dân phượt có trách nhiệm

• Ngắm và ngửi, không hái. Nhiều khu vực cấm thu hái thực vật, và hệ sinh thái sa mạc phục hồi rất chậm.
• Không tự pha chế đồ uống từ cây dại. Nhận diện sai loài có thể gây ngộ độc.
• Mang trà và thảo mộc đóng gói từ nhà. Một ấm trà gừng hoặc trà atiso từ Việt Nam bên bếp cắm trại giữa sa mạc lạnh là niềm vui giản dị và an toàn.
• Tôn trọng văn hóa bản địa. Một số loài cây có ý nghĩa tâm linh với người bản địa; tìm hiểu thay vì bắt chước nghi lễ.

Đêm sa mạc không cần chất kích thích

Những người yêu Rachel thường nói trải nghiệm ở đây đã đủ "phê": bầu trời đầy sao đến choáng ngợp, im lặng tuyệt đối, ánh đèn bí ẩn ở chân trời và mùi ngải đắng trong gió. Một đêm cắm trại tỉnh táo giúp bạn quan sát chính xác hơn, lái xe an toàn hơn và nhớ trọn vẹn mọi khoảnh khắc. Bài hướng dẫn cắm trại ngắm sao và săn UFO giúp bạn chuẩn bị cho một đêm như vậy, còn bài thị trấn Rachel, trạm dừng chân của dân săn UFO cho biết nơi nghỉ chân và tiếp tế gần nhất.